«وقتی وارد بقیع شدم،آنجا را همانند شهری دیدم که زلزله شدیدی در آن اتفاق افتاده و به ویرانه ای تبدیل شده؛ چون در جای جای آن به جز قطعات سنگ و کلوخ در هم ریخته،خاک ها و زباله های روی هم انباشته،تیرهای چوبی،شیشه های شکسته،آجرها و سیمان های تکه تکه شده،چیز دیگری نمی توان دید. فقط در بعضی از رهگذرهای تنگ این قبرستان از میان این زباله ها راه باریکی برای عابرین باز کرده اند ولی این خرابی ها نه در اثر وقوع زلزله یا حادثه طبیعی بلکه با عزم و اراده انسان ها به وجود آمده و همه آن گنبد و بارگاه های زیبا و سفید رنگ –که نشانگر قبور فرزندان و یاران پیامبر اسلام بود- با خاک یکسان شده… وقتی برای مشاهده بیشتر این آثار –که نشانگر قبور تاریخ سازان روزگار است- در میان سنگ و کلوخ حرکت می کردم،از زبان راهنمایم شنیدم که از شدت ناراحتی این جمله ها را آهسته تکرار می کرد: «استغفر الله،استغفر الله،لا حول و لا قوة الا بالله».

 

                                              (مشاهدات مستر ریتر RITER،جهانگرد غربی،چند ماه بعد از ویرانی بقیع)

 

 

                          السلام علیکم یا اهل بیت النبوة...

 

قبرستان بقیع،قدیمی ترین و شناخته شده ترین قبرستان در اسلام است. ۷هزار نفر از اصحاب پیامبر در این مکان دفن اند. این منطقه در زمان پیامبر بیرون شهر بود و پر از درخت؛ برای همین هم «بقیع» یعنی باغ نامیده می شد. اولین کسی که در بقیع دفن شد،عثمان بن مظعون بود که به دستور پیامبر در سال ۲هجری در بقیع دفن شد. اما علاقه به دفن در بقیع وقتی شکل گرفت که پیامبر،ابراهیم –پسر ۱۶ماهه شان- را در بقیع به خاک سپردند. بعد از دفن ابراهیم در بقیع،مردم مدینه علاقه مند شدند اقوامشان را در آنجا دفن کنند،بنابراین درختان و ریشه های آنها را قطع و زمین آن را برای همین منظور آماده کردند و ۲ قبرستان قدیمی شهر متروک شد.

 

بقیع دارای نظم بود. همه قبور اقوام رسول خدا در قسمت غربی بقیع بودند و هر گروه به تناسب ارتباط شان با همدیگر و انتساب شان به پیامبر،در یک نقطه معین و در کنار هم دفن شده بودند. مثلاً قبور ائمه با قبر عباس،عموی پیامبر و فاطمه بنت اسد،مادر امام علی (ع) در کنار هم است. عده ای از همسران رسول خدا در یک نقطه دیگر و در کنار هم. رقیه و ام کلثوم دختران پیامبر هم در کنار هم. مجموعه این ۳بخش نیز به نام مقابر بنی هاشم معروف بود.

 

به تدریج خانه های همسایه بقیع خراب شد تا جا برای همه باشد. یکی از خانه های همسایه بقیع،خانه عقیل بن ابی طالب بود که آرامگاه خصوصی و خانوادگی اقوام و فرزندان رسول خدا شد و اولین کسی که در داخل آن دفن شد،فاطمه بنت اسد بود. بعد،عباس،عموی پیامبر و بعد هم ۴ امام شیعه در این خانه به خاک سپرده شدند (تا همین اواخر رسم بود پیکر افراد معروف،در خانه خودشان دفن شود؛ مثل مؤذن پیامبر). خانه عقیل از ابتدا مورد توجه پیامبر بود و همین باعث شد خیلی از صحابه به دنبال مکانی در نزدیکی آن برای خود باشند.

 

به مرور زمان،این خانه به ساختمانی به شکل مسجد تبدیل شد و گنبد و بارگاه روی آن بنا شد. تبدیل خانه عقیل به حرم در ابتدای دولت بنی عباس انجام شد و پیکر مطهر امام صادق (ع)  که شهادتشان بعد از آن بود،بعدها در آنجا به خاک سپرده شد. در قرن پنجم به دستور کیارق –وزیر سلجوقی- گنبدی سفید روی بنایی ۸ضلعی ساخته شد که تا ۸۰۰ سال بعد و زمان تخریب،پا بر جا بود. به جز ائمه بقیع،۱۰بقعه با گنبد و بارگاه هم وجود داشت؛ مثل حرم همسران رسول خدا که ۸نفر در یک ضریح بودند و حرم دختران پیامبر که همه در یک ضریح بودند. صفیه عمه پیامبر و حلیمه سعدیه،دایه رسول خدا و ابراهیم پسر رسول الله هم هر کدام بارگاهی داشتند (بعد از قبور ائمه این حرم شلوغ ترین حرم مجموعه بود). همچنین مسجد کوچکی در جنوب گنبد ائمه بود که آن را بیت الاحزان می نامیدند. به این ترتیب،مجموعه بقیع تا ظهور وهابیت به همین شکل بود.

 

وهابی ها که همراه سعودی ها در سال ۱۳۴۰قمری (۱۳۰۱ شمسی)،قدرت را در عربستان به دست گرفتند،در رمضان ۱۳۴۳قمری (۱۳۰۴ شمسی) بعد از تصرف مکه و طائف و تخریب قبر عبدالمطلب،ابوطالب و خدیجه در مکه،مدینه را گرفتند و اهالی را وادار کردند تا اقرار کنند زیارت قبور شرک است،والا کشته می شوند. مهاجمان گنبد و بارگاه ائمه معصومین(ع) را نابود کردند و هزار ریال دستمزد به کارگرها دستخوش دادند.

 

 

 

 

 

به هوای هشتم شوال،یاد آور تخریب مزار ائمۀ بقیع (صلوات الله علیهم) این پست رو تایپ کردم؛ به نقل از شمارۀ ۱۳۹ «همشهری جوان».