سال ١٣٧٢ (١۵ ذی حجه ١۴١۴ هجری قمری) آیت‌الله صافی گلپایگانی با توجه به شبهه‌هایی که پیرامون ولایت فقیه مطرح می‌شد، مطلبی خلاصه و مفید می‌نویسن؛ که مبانی ولایت فقیه و لزوم حکومت ولی فقیه جامع‌الشرایط  رو از زاویۀ فقه شیعه تبیین می‌کنه.


این رسالۀ مختصر که به زبان عربی‌یه، سال بعدش (١۴١۵ هجری قمری) با عنوان «ضروره وجود الحکومه أو ولایه الفقهاء فى عصر الغیبه» توسط  «دار القرآن الکریم» قم منتشر می‌شه(+). نوشته‌ای که بر همانندیِ اختیارات ولی فقیه جامع‌الشرایط با اختیارات امام معصوم تأکید می‌کنه.

من این نوشته رو به نقل از شمارۀ چاهارم ِ فصل‌نامۀ حکومت اسلامی(+ با ترجمۀ سیدحسن اسلامی) مطرح می‌کنم:


ادامهٔ مطلب

 

واسه دریافت اوقات شرعی تو ایران، این سایت خوبی‌یه. خیلی وقته مشتری‌شم.


موضوع: وب-نت
تاريخ: دوشنبه، ۸ شهریور ، ۱۳۸۹

 

سه تا رانندۀ زن که پشت هم قطار می‌شن، خیابون بنـد می‌آد!


موضوع: سرگیجه‌های یک دیوانه
تاريخ: دوشنبه، ۸ شهریور ، ۱۳۸۹

 

«…آنان که در این وادی [اصول فقه] گام نهادند و قلم زدند، بیش‌تر بر مبنای فقه فردی اقدام کرده، کم‌تر بر اساس جنبه‌های اجتماعی فقه در پی کشف قواعد فقهی عام برآمدند. اگر امروزه به قواعد فقهی تهیه شده در قرون گذشته توجه شود، به ندرت می‌توان از میان آن‌ها قاعدۀ عام اجتماعی فقهی را به دست آورد.(١)

به همین دلیل، اندیشمند فرزانۀ معاصر، شهید مطهری می‌نویسد:

اصل عدالت اجتماعی با همۀ اهمیت آن، در فقه مورد غفلت واقع شده است؛ در حالی که از آیاتی چون «بالوالدین احسانا و اوفوا بالعقود» عموماتی در فقه به دست آمده است؛ ولی با این همه، تأکیدی که قرآن کریم بر روی مسائل عدالت اجتماعی دارد، معهذا یک قاعده و اصل عام در فقه از آن استنباط نشده است و این مطلب سبب رکود اجتماعی فقهای ما گردیده است.(٢)»



(فقه پاسخگو؛ نگاهی به پویایی و کارآیی فقه،  سیدعلی سادات فخر، انتشارات کانون اندیشه جوان، ص ٩٣)




پی‌نوشت‌ها:


١- باقر ایروانی: دروس تهمیدیه فی القواعد الفقهیه، ج ١، ص ١۴

٢- مرتضی مطهری: بررسی اجمالی مبانی اقتصاد اسلامی، ص ٢٧


موضوع: فیش‌برداری‌‌های منظور دار
تاريخ: جمعه، ۵ شهریور ، ۱۳۸۹

 

«زمانی که در عصر رضا شاه، کریم آقا خان بوذرجمهری شهردار تهران بود، از دربار نامه‌ای به وی رسید. در این نامه آمده بود که راجع به فلان موضوع مطالب ضد و نقیضی می‌رسد. لازم است دربارۀ صحت و سقم آن اطلاع لازم بدهید.

شهردار هرچه دربارۀ صحت و سقم فکر کرد چیزی به عقلش نرسید. بالاخره در نامۀ جوابیه برای ادعای فضل چنین نوشت:


مدتی است که از صحت و سقم هیچ‌گونه خبری نیست. به مأمورین شهربانی دستور داده شده که هرجا این دو نفر را یافتند فوراً دستگیر نموده و نزد اینجانب بیاورند تا اقدام لازم دربارۀ آنها به عمل آید.»



(«لطیفه‌های سیاسی، محمود حکیمی، نشر خرم، ص ۱۰۴» به نقل از «شوخی در محافل جدی، نصرالله شیفته، تهران، ۱۳۳۴، ص ۱۴»)


موضوع: برترین یادداشت‌ها، گزیده نثـر
تاريخ: جمعه، ۵ شهریور ، ۱۳۸۹

 

«از گذشته‌های بسیار دور، برخی به واسطۀ اخلاص و سرسپردگی بی‌چون و چرا به ساحت قدسی معصومان (ع) بر این باور شدند که فهم قرآن در انحصار اهل بیت است. حتی فهم ظواهر قرآن برای انسان‌های عادی امکان‌پذیر نیست.(١) مجتهدان، این نگرش افراطی را کنار گذاشتند و کتاب خداوند منبعی مطمئن برای استفاده در زندگی انسان قرار گرفت؛ اما فهم متن قرآن و معارف آن به مقدماتی بستگی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

توجه به معنای واژگان، مفردات، کلمات، در نظر داشتن قراین پیوسته و ناپیوسته، شأن نزول، فرهنگ زمان نزول، سیاق کلمات، آیات، آشنایی با ناسخ و منسوخ، عام و خاص، مطلق و مقید و…(٢)


در برابر آن نگرش افراطی، امروزه نگرش تفریطی به وجود آمده که معتقد است نه تنها فهم قرآن برای همه کس میسور است، بلکه برای انسان‌های هر دوره متفاوت از فهم آنان در دورۀ دیگر است؛ زیرا واژگان قرآن در گذر زمان، تحول معنایی می‌یابد و در هر عصری می‌توان و باید آیات قرآن و متون دینی را بر مبنای معانی نویی که در پرتو نظریه‌های رایج آن عصر به دست می‌آید، معنا و تفسیر کرد(٣)…»



(فقه پاسخگو؛ نگاهی به پویایی و کارآیی فقه،  سیدعلی سادات فخر، انتشارات کانون اندیشه جوان، صص ١٠١-١٠٢)




پی نوشت‌ها:


۱- سیدمحمدتقی حکیم: حقایق الاصول، ج ۲، ص ۸۴

۲- جمعی از نویسندگان: روش‌شناسی تفسیر قرآن، فصل دوم، ص ۶۱

۳- عبدالکریم سروش: قبض و بسط تئوریک شریعت، ص ۱۳۰


موضوع: فیش‌برداری‌‌های منظور دار
تاريخ: جمعه، ۵ شهریور ، ۱۳۸۹

 

«کسانی که با شیوۀ استنباط احکام در اسلام آشنایی اندکی دارند، به یقین دریافته‌اند که بیش‌ترین نقش در منابع احکام، به عهدۀ سنّت است و از میان اقسام آن (قول، فعل و تقریر) مهم‌ترین منبع برای فقیه، قول معصوم است و بیش‌ترین تلاش و زمان و عمر مجتهد در این راه صرف می‌شود که از روایات موجود در کتاب‌های روایی برای مسأله و موضوع مورد نظر، دلیلی بیابد تا بتواند حکم آن را بیان کند و اگر در جریان جست‌وجوی خویش به روایات به ظاهر متعارض برخورد، به گونه‌ای بین محتوای آن‌ها جمع کند تا بتواند به مقصود خویش برسد و فتوا بدهد. برای رسیدن به قول معصوم (ع) راه‌های گوناگونی وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت است از: ١- خبر متوار؛ ٢- خبر واحد.



١- خبر متواتر: نقل قولی از معصوم به وسیلۀ عده‌ای بسیار است؛ به گونه‌ای که امکان تبانی بر دروغگویی بین آن‌ها متصور نباشد.(١) خبر متواتر، میان اخبار، چندان زیاد نیست و در فقه نمی‌توان فقط از اخبار متواتر استفاده کرد.


٢- خبر واحد: نقل قولی از معصوم است که متواتر نباشد و عدم صدور آن از معصوم ممکن باشد.(٢)



از جمله نزاع‌های قدیم در فقه بین اندیشه‌وران شیعی همین بحث از حجیت خبر واحد است که آیا می‌توان آن را به صورت حاکی از سنت پذیرفت و در جایگاه مستند حکم شرعی از آن استفاده کرد یا خیر؟


«سید مرتضی» از فقیهان بزرگ امامیه (در سال ٣۵۵ قمری در بغداد چشم به جهان گشود و در سال ۴۳۶ چشم از جهان فرو بست) مخالف اعتبار خبر واحد بود…

پس از وی، «ابن ادریس حلّی» (۵۴٣-۵٩٨) از مخالفان سرسخت حجیت خبر واحد بود؛ البته بیش‌تر فقیهان شیعه، طرفدار اعتبار خبر واحد بودند؛ اما در قرن یازدهم حادثه‌ای رخ داد و شخصی به نام مولی «محمد امین استرآبادی» با مجتهدان طرفدار علم اصول مبارزه و ادعا کرد که استفاده از قواعد علم اصول در استنباط احکام سبب می‌شود که احادیث معصومان (ع) اهمیت لازم خود را از دست بدهند؛(٣) بنابراین معتقد شد که منبع استنباط در فقه شیعه فقط کتاب و سنت است. وی به کتاب‌های روایی به ویژه کتب اربعه(۴) و احادیث وارده در آن‌ها اهمیت بسیاری می‌داد. این نهضت اخباری‌گری بیش از یک قرن دوام نیاورد و دوباره مجتهدان و اصولی‌ها در برابر آنان قد برافراشتند…


در این میان، کوشش فراوانی شد تا دربارۀ اعتبار و حجیت خبر واحد در دانش اصول فقه تلاش بیش‌تری صورت پذیرد و ادلۀ بیش‌تر و محکم‌تری بر اعتبار خبر واحد ارائه شود. امروزه فقه شیعی تا حدود بسیاری به اخبار آحاد وابسته است و اگر اعتبار این خبرها در فقه خدشه‌دار شود، ساختار فقه دگرگون خواهد شد…»


(فقه پاسخگو؛ نگاهی به پویایی و کارآیی فقه،  سیدعلی سادات فخر، انتشارات کانون اندیشه جوان، صص ۱۰۴-۱۰۶)




پی‌نوشت‌ها:


۱- سیدمحمدتقی حکیم: الاصول العامه للفقه المقارن، ص ۱۸۸

۲- همان، ص۱۹۸

۳- ابوالقاسم گرجی: تاریخ فقه و فقها، ص ۲۳۰

۴- کتب اربعه عبارتند از: الکافی (کلینی)، من لا یحضره الفقیه (ابن بابویه قمی)، تهذیب الاحکام (شیخ طوسی)، استبصار


موضوع: فیش‌برداری‌‌های منظور دار
تاريخ: جمعه، ۵ شهریور ، ۱۳۸۹

 

قصد دارم بخش‌هایی از «ولایت فقیه یا ولایت فقه» نوشتۀ حجت‌الاسلام و المسلمین سید محمد مهدی میرباقری رو نقل قول کنم. مطالعۀ این مقاله که از لحاظ کلامی و فقط به طرح کلیات بحث ولایت فقیه پرداخته، برام تازه‌گی داشت. تصور نمی‌کردم این مبحث  تو حیطۀ کلام، این‌قدر قدرت مانور داشته باشه. امیدوارم بتونم به نوشته‌های بیش‌تر  و کتاب‌هایی دست‌رسی پیدا کنم که از این زاویه، موضوع ولایت فقیه رو بررسی کردن.


ادامهٔ مطلب

موضوع: حکومت اسلامی، امامت، ولایت فقیه
تاريخ: چهارشنبه، ۲۷ مرداد ، ۱۳۸۹

 

سؤال: سؤالی از حضورتان داشتم که لطف کرده و پاسخ فرمایید. در مورد ولایت فقیه و ولایت مطلقه فقیه توضیح بفرمایید.

پاسخ: منظور از ولایت فقیه این است که برای تصدی امور مملکت یک مجتهد که اسلام‌شناس باشد بهتر از جهّال می‌باشد و ولایت مطلقه یعنی هر آنچه که در مدیریت دخالت دارد در حوزه قدرت و اختیار مجتهدی است که عادل و فقیه مدبّر باشد.(+)




سؤال: آیا ولایت ولی فقیه، ولایت مطلقه است؟

پاسخ: منظور از مطلقه کلیه امور مربوط به حکومت و مدیریت کشور است و این مطلب درستی است.(+)



(+ سایت آیت‌الله گرامی)


موضوع: حکومت اسلامی، امامت، ولایت فقیه
تاريخ: سه شنبه، ۲۶ مرداد ، ۱۳۸۹

 

حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمحمد قائم‌مقامی در گفت‌وگو با هفته‌نامۀ پنجره:


«از دلایل اثباتی [ولایت فقیه] نیز نظریه حضرت امام رضوان ا… تعالی علیه را می‌توان گفت که فرموده‌اند: اعمال ولایت فقها و علما به قابلیت مردم بستگی دارد که در زمان ما این قابلیت پدید آمد و انسان‎ها قبول کردند. البته، قبول مردم اصل ولایت فقیه را ایجاد نکرده، بلکه بسط ید را میسور و مقدور کرده است. بعضی از فقها، مانند آیت‌ا… خویی معتقدند اصل بر رجوع مردم است که اگر جامعه رجوع کرد، از باب قدر متیقن، متصدیان امور حسبیه، تصدی امور عام را بر عهده می‌گیرند. دیدگاه کامل‎تر و جامع‎تر را حضرت امام فرمودند که خداوند برای فقیه، ولایت را جعل کرده و مردم وظیفه دارند به ولی فقیه رجوع کنند و اگر رجوع کردند ثواب در انتظار آن‎هاست و اگر رجوع نکردند، گناه کرده‌اند و ولی فقیه هم نمی‌تواند ولایت را اعمال کند.»


(+ هفته‌نامۀ پنجره، شمارۀ ۵۳، مرداد ۱۳۸۹)


موضوع: حکومت اسلامی، امامت، ولایت فقیه
تاريخ: سه شنبه، ۲۶ مرداد ، ۱۳۸۹

 
 

۲۰ دی ۹۶

 

دو سال و اندی پیش، رییسِ اورند توی دفتر کارمون برای ما که کارفرماش بودیم تعیین‌تکلیف می‌کردو با تحکم و تکبری ناشی از سال‌ها انحصار، شرط و شروط می‌گذاشت. استیصالِ مسؤولینِ اون جلسه در خاطرم به‌تلخی باقی مونده.

امروز هم‌اون عالی‌جناب، باهام تماس گرفت و مث پیرزن‌ها غرغر زد؛ لعن و نفرین کرد؛ و گوشی رو قطع کرد.

نمی‌دونم پیرمرد از سکوت و آرامش‌م متوجه شد چه لب‌خندِ عمیقی بر چهره دارم یا نه.

 

 
 

مهدی پیچک؛ پیچک سر به هوا's bookshelf: read

جهان هولوگرافیک
did not like it
https://www.instagram.com/p/BjqO7apnIl-/?utm_source=ig_share_sheet&igshid=1b24p51z3g6jq
tagged: never
کابوس تهمت و جنایت
اگر به هر دلیلی خواستید کتابی از #چخوف بخوانید" بیخیال کتاب کابوس، تهمت و جنایت بشوید. برای درک داستان های این کتاب، آشنایی با سبک زندگی، فرهنگ و روابط کلیسای ارتدکس و اسقف ها در زمان روسیه ی تزاری واجب است." https://www.instagram.co...
tagged: never
خاطرات سفیر
liked it
کتاب «خاطرات سفیر» نوشتهٔ خانم نیلوفر شادمهری رو که خوندم، غرق در خاطرات جوونی‌ها‌م شدم. قریب به اتفاق مطالب‌شو توی هم‌اون وبلاگ‌شون خونده بودم. از پایان‌ش خوش‌م نیومد. زیادی غلیظ بود. نگارشِ متن‌شم گه‌گاه توی ذوق می‌زد. مدتی نیست که ق...
پستچی
it was ok
زرد. آبکی؛ ولی طعم‌دار.
قصه ها و تصاویر
really liked it
این ازجمله کادوهایی بود که برای تولد خواهرزاده‌م خریدم. http://www.30book.ir/Book/56900/مجموعه-قصه-های-سوته-یف-16جلدی%20نخستین نسخه‌ای که خریدم چاپ نشر نخستین بود. ساده و بامزه بود. مفاهیمی چون صبر، کمک، ایثار و فداکاری، هم‌کاری، قناعت و...

goodreads.com