“فلسفۀ صدرا از یک نظر به منزلۀ چهارراهی است که چهار جریان یعنی حکمت مشائی ارسطویی و سینایی، و حکمت اشراقی سهروردی، و عرفان نظری محییالدینی، و معانی و مفاهیم کلامی با یکدیگر تلاقی کرده و مانند چهار نهر سر بههم برآورده، رودخانهای خروشان به وجود آوردهاند.
از نظر دیگر به منزلۀ صورتی است که بر چهار عنصر مختلف پس از یک سلسله فعل و انفعالها افاضه شود و به آنها ماهیت و واقعیت نوین بخشد که با ماهیت هر یک از مواد آن صورت متغایر است. فلسفۀ صدرا یک نوع جهش است که پس از یک سلسله حرکتهای مداوم و تدریجی در معارف عقلی اسلامی رخ داده است.
فلسفۀ صدرا از نوع سهل و ممتنع است؛ به ظاهر بسیار ساده است، عباراتش ادیبانه و منشیانه است اما یک فرد بسیار مستعد سالها باید کار کند تا به مرحلۀ اول برسد یعنی بفهمد که آن را نمیفهمد تا بار دیگر با دید دیگری وارد شود. بسی افراد سالها عهدهدار تدریس فلسفۀ صدرا بودهاند درحالی که به عمق آن نفوذ نکردهاند. از اینرو توصیف و تحلیل کار صدرا کار هر فلسفهخواندهای نیست.”
[مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج14، خدمات متقابل اسلام و ایران، انتشارات صدرا، ص512]
مرتبط:
(+) در هر عصری شاید دو سه نفر توانسته باشند فصوصالحکم ابنعربی را فهم کنند
