“… زمانی که خبر رفتن شورشیان [جمل] به امام رسید، آن حضرت سهلبن حنیف را بر جای خویش گذاشته و همراه شمار زیادی از اصحاب پیامبر(ص) و سایر مردم مدینه که در نقلی تعداد آنها چهار هزار نفر دانسته شده(1) به سرعت به سوی عراق حرکت کرد. بنا به نقل سعید بن جبیر، هشتصد نفر از انصار و چهار صد نفر از کسانی که در بیعت رضوان حضور داشتند، در جمل همراه امام علی(ع) بودند.(2)
زمانی که امام از ربذه، هاشمبن عتبةبن ابیوقاص را به کوفه فرستاد تا به ابوموسی [اشعری] پیغام دهد مردم را برای پیوستن به امام بسیج کند، از این کار سر باز زد. او با اظهار این که این ماجرا فتنه بوده و نائم در فتنه بهتر از حاضر در فتنه است،(3) اجازه نداد تا مردم کوفه به حمایت از امام علی(ع) بشتابند. بهعلاوه هاشمبن عتبه را نیز تهدید کرد. هاشم نزد امام آمد و آن حضرت، عبدالله و محمد بن ابیبکر را برای بسیج مردم به کوفه فرستاد که آنان نیز در برابر مکاید ابوموسی نتوانستند کاری انجام دهند. این بار حضرت، فرزندش امام حسن(ع) را همراه عمار به کوفه فرستاد. بهعلاوه ابوموسی را عزل کرده و قَرَظَةبن کعب انصاری را بر کوفه گماشت.
سخنان پرشور امام حسن(ع) سبب شد تا نه هزار و ششصد و پنجاه نفر از کوفیان به سپاه امام ملحق شدند.(4) حجر بن عدی که از پاکان و نیکان شهر کوفه بود، مردم را به حمایت از امام فراخواند و پس از آن بود که مردم مصمم شدند تا در هر شرایطی امام خویش را حمایت کنند.(5)
حضور امام حسن(ع) به عنوان نوادۀ پیامبر(ص) نقش مهمی در تحریک مردم کوفه داشت. همین طور، عمار که زمانی حاکم این شهر بوده و به تقوی و پرهیزکاری شهره بود و مردم بر اساس روایت «الحَقُّ مَعَ عَمّار یَدورُ مَعَهُ حَیثَ دار» او را معیار حق و باطل میشناختند. سپاه کوفه در ذیقار به امام ملحق شده و به سوی بصره حرکت کردند.”
[ تاریخ و سیرۀ سیاسی امیرمؤمنان علیبن ابیطالب (علیهالسلام)، رسول جعفریان، دلیل ما، صص57-58]
پینوشتها:
1- تاریخ خلیفة بن خیاط، ریاض، ص184
2- همان
3- اخبار الطوال، ابوحنیفه الدینوری، قاهره، ص145
4- همان / انساب الاشراف، احمد بن یحیی البلاذری، مؤسسة الاعلمی، بیروت، ج2، صص234-235
5- اخبار الطوال، ص145
