دکتر موسی نجفی:

 

“… دوازده سال نهضت نفت را چهارمین گام در تحلیل خودمان حساب می‌کنیم. دربارۀ نهضت نفت (۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲) سخن بسیار است، چه نقاط ضعف آن، چه نقاط قوت آن…

وقتی به کتاب کشف‌اسرار امام که در این مقطع نوشته شده بنگرید، می‌بینید که متفاوت با دیدگاههای امام بعد از مقطع ۴۲-۴۱ است؛ از این رو، بعضی از کسانی که در زمینۀ اندیشۀ سیاسی کار می‌کنند به اشتباه این کتاب را برداشته و جملاتی از امام دربارۀ سلطنت را نقل می‌کنند و ادعا می‌کنند که نظر امام دربارۀ سلطنت مثبت بوده است. در حالی که باید کتاب امام را با توجه به شرایط آن مقطع سنجید.

 

در سال‌های ۲۰ تا ۲۲ دوران بعد از رضاخان با آن حجم عظیم تبلیغات علیه دین و روحانیت، امام از کنار مسئلۀ سلطنت به ظرافت گذشته و به نوعی پایه‌های جمهوری را طراحی کرده‌اند؛ هر چند نتوانسته‌اند صریحا به سلطنت حمله کنند. در اصل، امام در کشف‌اسرار به مسائل انحرافی مطرح در آن زمان می‌پردازند و زاویۀ فرهنگی کتاب اهمیت بیشتری دارد؛ هر چند علیه سلطنت هم به مسائلی اشاره دارند…”

 

 


[بصیرت تاریخی؛ اصول شناخت تاریخ تحولات معاصر ایران، دکتر موسی نجفی، نشر آرما، ص۵۹]