سمات: ملاصدرا از این دست که شما فرمودید اشتباهات اساسی دیگر هم کرده که هیچ‌جا تصحیح نکرده است و حتی امام خمینی(ره) در کتاب چهل حدیث به وی اشکال کرده است. از جمله اینکه ملاصدرا جسم لطیف و غیر مجرد بودن فرشتگان را به کلی رد می‌کند اما امام می‌گوید نفی کلی آن وجهی ندارد و پاره‌ای از نصوص مؤید این است که آنها اعضا و جوارح مخصوص به خود را دارند.


دکتر غفاری: این سبک کار شما اشتباه است که آدم فکر کند وقتی کسی بزرگ شد اشتباه ندارد. کی چنین حرفی می‌زند؟ و اصلاً این سبک استدلال، درست نیست که ما برای ردّ فلسفه، دائماً بگوییم فلان عالم در فلان مسئله با این فیلسوف یا عارف مخالف است، خوب باشد، دنیای علم و استدلال و نظر همین است؛ مجموعۀ این مخالفت‌ها و موافقت‌هاست. اینها اصالت روش علمی را می‌رساند که تابع برهان است نه شخصیت. بگذریم از اینکه در مسئلۀ فرشتگان نیز داستان و روایات به همان شکلی است که در فقرۀ قبلی عرض شد و مسأله حداکثر در حدّ نفی کلی جسمانیت برای پاره‌ای از فرشتگان عالم طبیعت مطرح است و الّا اینکه مطلق ِ فرشتگان مجرّدند حضرت آیت‌الله خمینی قدّس‌سرّه نیز همین عقیده را دارند. در هر صورت، این‌گونه مسائل اساساً از قبیل تعارض بین عقل و نقل محسوب نمی‌شوند. چون به فرض وجود تعارض ِ دِلالی (که محلّ بحث است)، در مقام سندیّت، روایات تا به حد تواتر قطعی لفظی و معنوی نرسند، ادّعای معارضه با برهان عقلی را نمی‌توانید مطرح کنید…


سمات: اینکه مجردی ماسوی‌الله نیست مفاد برهان و نصوص عدیده است. فلاسفه از مصادیق بارز مجردات را فرشتگان می‌دانند که دیدیم حتی امام خمینی با این رأی موافق نبود.


دکتر غفاری: حرف مرحوم آیت‌الله‌العظمی خمینی را تحریف نکنید، ایشان می‌گویند پاره‌ای از ملائکۀ جزئیه به حسب بعضی روایات جنبۀ جسمانی دارند، و نه اینکه منکر مجرد بودن ملائکۀ کلیه باشند؛ در همان نقل قول، این حقیقت کاملاً روشن است.
شما بی‌پروا حرف بزرگان را تحریف می‌کنید. خلاصه اینکه این آقایان که در مجلۀ شما می‌نویسند اصلاً معنای مجردات را نفهمیده‌اند که چیست…”

 


 

[جدال با مدعی، دکتر حسین غفاری، انتشارات حکمت، صص۱۸۱-۱۸۲ و ۱۸۴]

 

 

 

از هم‌این کتاب:

جدال با مدعی (۴ (۳)، (۲(۱)